De oorsprong van Schimmen & Schaduwen?

We weten ondertussen dat de eerste editie van Schimmen & Schaduwen werd uitgebracht in 1989, in 2 schijfjes: het zwarte regelboek met witte kafttekening, en het zwarte regelboek met gele tekening. De Codex Vulpis, die via een gelukkige wind mijn richting uitwaaide, bevat beiden.

We weten ook dat er een voorloper was, een PBM-spel, Het Oog van de Draak. Uit de archieven van Kurt VB is één en ander rond dit spel ons ter ore gekomen (zie deze blogpost). De datum hiervan is vermoedelijk 1987 of 1988.

Deze week verkregen we - wederom door een gelukkige wind - een nog vroeger archiefdocument. Het is een soort fanzine, gedateerd in 1986, dat enkele uitbreidingsregels bevat voor Het Oog des Meesters, en opgesteld door de spelersgroep waarin Dirk VdH actief was. Het is een zeer interessant document, omdat het enkele hints bevat van wat later Schimmen & Schaduwen zoy gaan heten. Zo worden reeds enkele monsters opgelijst, alsook sommige verhalen (Rothin en Illis-Thran) komen erin voor.

Het document is een typisch huis-magazine uit de jaren 80. Getypte pagina's, opgeluisterd met gecopieerde tekeningen uit andere uitgaven. Het volledige document telt 35 pagina's.

We zullen ook dit document - dat we gemakshalve het Proto-manuscript zullen noemen - in een aantal blogposts gaan ontleden en ontcijferen ...

We geven alvast de eerste 3 pagina's mee. Zoals gewoonlijk kan je klikken voor een grotere, meer leesbare versie.

Schaduwrijders

Een interessant document dat deel uitmaakt van de Codex Vulpis heb ik dadelijk ingescand. Het betreft hier een enkele A4 blaadje, dat reclame maakt voor een fanzine Schaduwrijders.

Klik voor een grotere, leesbare, versie.
Adresgegevens omwille van privacy weggelaten.

Bijzonder belangwekkend voor de lezers van deze blog is het volgende: "In dit prachtige, tweemaandelijke tijdschrift - dat zich hoofzakelijk bezighoudt met SCHIMMEN & SCHADUWEN (het ENIGE, ORIGINELE NEDERLANDSTALIGE rollenspel!) en HET OOG DES MEESTERS en tevens ook ... ". Dit duidt erop dat Schimmen & Schaduwen dus reeds bestond op het moment van deze aankondiging. Het eerste nummer is aangekondigd voor februari 1989, dat is ook de periode waarin de eerste editie voor Schimmen & Schaduwen verkocht werd. Als ik me goed herinner vond de Palantir-conventie (Hof Ter Loo, Deurne?) plaats in die periode.

Het lijkt er dus op dat Schaduwrijders gelijktijdig met Schimmen & Schaduwen werd gelanceerd. Het contactadres (omwille van privacy weggelaten) bevindt zich in Haacht, en niet op het adres van The Wise Tree, die in Winksele (Herent) gevestigd waren. Betreft het hier dan een volledig onafhankelijke uitgave, of waren er contacten tussen spelersgroepen in Winksele en Haacht? Alleszins is er geen naam van een persoon te ontdekken ...

Ik ben altijd een fan geweest van fanzines. In het pre-internettijdperk vervulden ze de rol die blogs nu vervullen: een uitlaatklep voor pure, ongebreidelde creativiteit. In de jaren 80 en 90 heb ik er zelf vele verzameld, maar omwille van ene verhuis in 1998 heb ik een groot deel, zoniet alles, geliquideerd. 15 jaar later heb ik daar natuurlijk spijt van ...

Ik heb echter nooit een issue van Schaduwrijders gezien - indien iemand meer zou weten over dit fanzine, gelieve dit dan te laten weten!

Codex Vulpis

In mijn nimmer-aflatende zoektocht naar oud en origineel Schimmen & Schaduwen materiaal, brachten mijn omzwervingen me afgelopen week in Vossem. Bij een oud-speler van Schimmen & Schaduwen (die voorlopig onbekend wenst te blijven) trof ik enkele oude manuscripten aan, die onverhoopt toch wel een nieuw licht kunnen werpen op enkele evoluties in de ontstaansgeschiedenis van Schimmen & Schaduwen.

Groot was mijn verbazing toen de stapel papier bovenkwam. Niet enkel bevatte deze afgedrukte proefversies van enkele gepubliceerde avonturen, maar ook hier en daar voordien nooit gepubliceerd materiaal, geschreven door één van de originele bedenkers van Schimmen & Schaduwen. Bovendien bleken er 2 exemplaren van elk van de edities van Schimmen & Schaduwen met zwarte kaft boven te komen (dus zowel de nulde editie met wit pentagram, als de eerste editie met geel pentagram op de voorkaft). Dat maakte dus 4 exemplaren van het basisregelboek met zwarte kaft, die hier zomaar voor mijn ogen lagen! Zie hier voor een meer volledige oplijsting van de verschillende edities.

Omdat ik nooit een exemplaar van de nulde editie gezien heb (de nulde editie is slechts op een 20-tal exemplaren gedrukt, als ik het goed voorheb, en de eerste editie werd allereerst verkocht op de Palantie-conventie begin 1989), was dit een redelijke openbaring. Tot nu toe ging ik er altijd van uit dat de nulde en eerste editie identieke uitgaven waren, maar dat blijkt dus niet het geval te zijn. Iets wat onmiddelijk opvalt, is dat de lay-out sterk verschillend is, alsook de plaatsing van sommige tekeningen.

Onmiddelijk trachtte ik daarom een bod uit te brengen op deze kleinoden. 5000 Euro leek me een gepast bedrag. Maar de eigenaar wilde hier niets van weten. "Deze manuscripten zijn goud waard!", declameerde hij. "Ze kunnen een ongezien licht werpen op de evolutie van het Nederlandstalige rollenspel in de jaren 80. Daarom schenk ik ze, zodat deze gedachtenis kan bewaard blijven!". Enige minuten nadien was ik dus in het bezit van een stapel papier van 25 jaar geleden, en een quasi-perfect exemplaar van zowel de nulde als de eerste editie van Schimmen & Schaduwen. Alhoewel ik reeds een exemplaar bezat van de eerste editie, is dit exemplaar in veel betere staat.

De verzameling manuscripten - die ik zal aanduiden onder de naam Codex Vulpis (naar de vindplaats) - zal hier de komende weken uitvoerig verder besproken worden.