Schublingen

Vele fantasy-roleplaying settings zijn op één of andere manier schatplichtig aan Tolkien. Ik denk dat weinigen dat betwijfelen. De notie van Elfen, Orks en Halflingen, die in zeer vele settings voorkomen, zijn daar een mooi bewijs van.

Echter, in heel wat gepubliceerde rollenspelwerelden komen af en toe vreemdere rassen voor. In Schimmen & Schaduwen zijn dat ongetwijfeld de Reuzen en de Schublingen, die beide als spelerskarakter kunnen optreden.

In een recent gepsrek met Dirk VdH, één van de originele bedenkers van Schimmen & Schaduwen, vroeg ik hem waar de inspiratie voor de Reuzen en de Schublingen vandaan kwam. Hij moest al diep graven in het schimmige en beschaduwde geheugen, maar hij was er bijna zeker van dat de Reuzen geïnspireerd waren door de fantasy-verhalen van Thomas Covenant, en de Schublingen door de film Enemy Mine. Wie zijn wij om hieraan te twijfelen?

Reuzen en Schublingen als spelerskarakters in Schimmen & Schaduwen.
Tevens de allereerste tekening van een Schubling in een TWT-publicatie (Basisregelboek, 2de editie, p18).

 Over de Reuzen zullen we het in deze blogpost niet hebben, maar laat ons even in wat meer detail naar de Schublingen kijken.

Reptiel- of amfibie-achtige mensachtigen zijn natuurlijk niet nieuw in fantasy-settings. Gaande van de Deep Ones in Lovecraftian verhalen tot Merfolk en Sahuagin in verschillende archetypische D&D settings. Een mooie illustratie van een hele reeks fantasy-miniatures voor wargaming die dit thema uitwerken vind je trouwens op de Colonel Marble's Miniature Masterworks.

De beschrijving van schublingen is te vinden in het basisregelboek. De eerste en tweede editie verschillen enigszins tekstueel, maar de essentie en informatie die gegeven wordt is quasi identiek:

De Xrascieria of schublingen zijn fysionomisch ambigue wezens. Ze vertonen kenmerken van zowel amfibieën als van zoogdieren (mensen). Naar eigen zeggen zijn ze het oudste ras in Dor (iets waar o.a. draken niet mee kunnen lachen). Nochtans worden de schublingen in legenden of scheppingsverhalen niet vermeld. Ook zijzelf kennen geen verhalen over hun oorsprong, op een minieme passage in een heel oud schublingmagieboek na, die vermeldt dat ze ontstonden uit de magische oerkrachten van Dor, tijdens diens schepping. Dit gegeven werd later op bevel van een schublingvorst in het standaardwerk over de geschiedenis van Xrasc-Towl, de legendarische schublingenstad, opgenomen.

Schublingen hebben een zeer dikke, enigzins geelkoperachtige, geschubde huid. Deze beschermt hen zeer goed tegen verwondingen. Eens om de zestien jaar vervellen ze. De periode tussen twee vervellingen in noemen ze een xris. Wanneer een jonge schubling zijn eerste xris voltooid heeft wordt hij als volwassen beschouwd. Tijdens zijn tweede xris leert de schubling gewoonlijk een beroep. Bij het voltooien van zijn tweede xris verlaat de schubling zijn geboorteplaats en trekt de wijde wereld in. Velen zoeken dan het land op. Na enige jaren van omzwervingen keren zij meestal terug naar hun woonplaatsen om zich definitief te vestigen. In theorie kunnen schublingen overal onder water leven. In praktijk wonen ze echter allemaal in de Binnenzee, vooral in het gebied rond Xrasc-Towl. Schublingen hebben zeer goede ogen waannee ze zelfs onder water of bij slecht weer in staat zijn om kleine voorwerpen te onderscheiden vanop grote afstand.

Als taal spreken de Schublingen Sckrysksx, ook wel Oude Taal genoemd door de andere rassen, waarschijnlijk wegens uitspraakproblemen.

In de beschrijving van Dor, vinden we ook nog een passage over Xrasc-Towl, het onderwaterrijk van de schublingen. Voor de locatie van Xrasc-Towl, verwijzen we graag naar de Grote Atlas van Dor. De tekst in de tweede editie van het basisregelboek is uitgebreider dan de tekst in de eerste editie, en het is dan ook de tweede editie-tekst die we hier weergeven. De beschrijving van Xrasc-Towl zit vervat in een groter deel, dat de magische polen van Dor beschrijft.

Extract uit De Grote Atlas van Dor.

Xrasc-Towl is de tweede pool van het magische veld. Deze pool ligt onder de zeespiegel. Het is de sterkste magische pool. Alle magische compassen richten zich erop. In Xrasc-Towl reageert de magie met het water en sommige aardlagen zodat er een reusachtige luchtbel ontstaat waarin de schublingen hun stad gebouwd hebben. De schublingen hebben later speciale “liften” gebouwd naar de oppervlakte. Die “liften” geven uit vlak bij een eiland zodat gewone bezoekers de stad kunnen bezoeken. Voor de uiterst zeldzame bezoeker die de stad via het water bereikt is dit een van de meest unieke gebeurtenissen uit zijn leven. Aan de randen van het veld gaat de bezoeker door een veld van water, aarde, lucht en magie om uiteindelijk volledig in de droogte te stappen, frisse lucht in te adernen en de glorie van de zee boven zich te aanschouwen. Niemand kan echter in het centrum van de pool komen, de magie is daar te sterk.

Maar hoe zien de schublingen er nu uit? De vele illustraties die de Schimmen & Schaduwen boeken rijk zijn, zijn spaars wat schublingen betreft. Toch hebben we, naast de hierboven getoonde tekening van de verlichte rassen van Dor, er toch enkele gevonden.

In Sagen & Legenden 1 (het blauwe boek), is het avontuur "Uitbraak" geïllustreerd met vier gevangenen die proberen te ontsnappen. Eén van hen is een schubling.

"Uitbraak", Sagen & Legenden 1, p. 168

In Duistere Catacomben 2 staat er een piepklein avontuurtje "De gekruide demoon". De bijhorende tekening laat een afzichtwekkende scène zien, waarin een schubling het onderspit moet delven.

"De gekruide demoon", Duistere Catacomben 2, p.46

Ook op het officiële Schimmen & Schaduwen spelmeesterscherm staat een schubling afgebeeld, met vervaarlijke drietand.

S&S spelmeesterscherm.

De beste tekeningen is voor mij te vinden niet in één van de Schimmen & Schaduwen uitgaven, maar wel in Vreemde Tijden, dat geschreven werd door Foob en ook door hem geïllustreerd werd.

Schublingen, illustratie uit Vreemde Tijden

 Ook in Vreemde Tijden is een interessante variant te zien, die mits wat verschillende interpretatie, ook het uitzicht van de schublingen had kunnen zijn. Het betreft hier de woest uitziende visman.

Visman, illustratie uit Vreemde Tijden

Ziedaar een overzicht van schublingen-kennis zoals ik heb kunnen terugvinden. Als ik belangrijke kennisbronnen over het hoofd heb gezien, zal ik ze volgaarne opnemen.

Runen en hun inspiratie

In de Sage van Wulfhand konden we eerder lezen dat Wulfhand een runenwapen ontdekt had. De runen uit Schimmen & Schaduwen, zoals gepubliceerd in Sagen & Legenden 1, hebben echter een ietwat vreemde vorm - helemaal verschillend van traditionele runen of runen zoals Tolkien ze gebruikte.

De Schimmen & Schaduwen runen zien er als volgt uit:

Runen, Sagen & Legenden 1, p. 18, Illustratie Kurt VB

Deze runen werden getekend door Kurt VB, die zijn inspiratie haalde uit een onverwachte hoek. We laten (zoals we reeds enkele malen gedaan hebben), Kurt opnieuw aan het woord:
De cirkelvormige runen waren indertijd geïnspireerd op de sierlijke krullen van de Art Nouveau. Mijn ouders hadden enkele boeken over juwelen van de 20ste eeuw. Eén van die boeken ging uitsluitend over prachtige Art Nouveau-juwelen, maar helaas is dat boek verdwenen. Gelukkig heb ik recent een ander boek gevonden waarin dezelfde juwelen gefotografeerd waren en na er wat in gebladerd te hebben, herkende ik plots waar ik mijn inspiratie vandaan gehaald heb.

De rune Cuq bijvoorbeeld is geïnspireerd op een hanger van de ambachtsman Charles Robert Ashbee. Als je de rune op zijn kop zet, dan herken je de cirkelvormige pauwenstaart met 2 hangende edelstenen (en ja, dit herinner ik me nog wel goed:-)).

De rune Cuq, gebaseerd op een juweel van Charles Robert Ashbee.

In de runen Zmi en Uchli herken je de hoeken uit een tapijt van Victor Horta. Hieronder zie je wat ik bedoel. 

De runen Zmi en Uchli, gebaseerd op motieven in een wandtapijt van Victor Horta.

Ook andere runen blijken geinspireerd te zijn op juwelen:

De rune Och, gebaseerd op een juweel van Sigurd Persson.

De rune Lar, gebaseerd op een juweel van Svatopluk Kasaly.

De rune Wil, gebaseerd op een juweel van Grete Prytz Kittelsen

Interview met voormalig designer Koen De Waele

In onze reeks interviews met voormalige belangwekkende personaliteiten uit de rijke geschiedenis van het rollenspel Schimmen & Schaduwen, hebben we deze maal iemand kunnen strikken die zelf heeft meegewerkt aan de originele editie.

Koen De Waele is een van de originele auteurs van de allereerste editie (het zwarte regelboek, zie hier voor een oplijsting van de verschillende edities). Koen staat vermeld bij de credits in de eerste editie, voor "De Wereld van Dor" en "Spreuken". In de tweede editie voor "Uitwerking, Ontwikkeling en Achtergrond", en heeft tevens avonturen geschreven voor de diverse Sagen & Legenden boeken.

Wanneer ben je met roleplaying games in contact gekomen?
Ik ben begonnen in '85, vrijwel direct nadat het 'Het Oog Des Meesters' was uitgekomen. Ik heb het leren kennen via boekhandel 'de kleine Johannes' in de Tiensestraat te Leuven. Eigenaar Jos Maes wist dat ik zeer geïnteresseerd was in SF en fantasy en toen ik op een dag daar binnenstapte, zei hij dat hij iets had dat mij waarschijnlijk wel zou interesseren. En dat was 'Het Oog Des Meesters'. Het probleem was dat ik niet direct iemand kende die dit genre spel reeds kende en het wou spelen.

Het spel heeft toen een tijdje in een kast gelegen tot ik een spreekbeurt moest geven en ik als onderwerp 'fantasy' koos. In een opwelling nam ik de doos meenam als illustratie. Na die spreekbeurt kreeg ik te horen dat er ook enkele andere jongens dit genre kenden en zo kwam ik uiteindelijk in contact met o.a. David VD en Dirk VdH (nvdr. twee van de andere originele bedenkers van Schimmen & Schaduwen). Zo is de bal aan het rollen gegaan.

Waneer of waarom is dan het idee gerijpt om zelf een roleplaying game te maken en te publiceren?
Het idee kwam van Dirk, eerst door regels uit OdM uit te breiden en nadien, bijna vanzelf, om ons eigen systeem uit te denken. Je mag ook niet vergeten dat Dirk toen al enige ervaring had met het uitbrengen van een computer-game voor de ZX-Spectrum, een bekende hobbycomputer uit de jaren 80.

Waar komt de naam "The Wise Tree" vandaan?
Voor zover ik het mij correct kan herinneren is het eigenlijk een taalspelletje: Tree -> Three -> Drie en dat waren de drie originele leden, Dirk, David en ik. Het adjectief  'Wise' was een associatie met een Ent. Dirk had in die tijd een figurine van Greybeard the Ent. Wie erop kwam weet ik echt niet meer maar het leek 'cool' op dat moment. Van de Ent kwamen we uit de wijze boom en de rest is, zoals men wel eens pleegt te zeggen, geschiedenis.

Is er lang gewerkt aan de legendarische eerste editie? Of stond het allemaal op papier op een week tijd?
Ik denk dat we die zomer (nvdr. dat moet de zomer van 1988 geweest zijn) er vrijwel onafgebroken dagelijks mee bezig waren. De kern van de regels was min of meer gebaseerd op de eerste set uitbreidingsregels die Dirk had neergeschreven voor Het Oog Des Meesters. Maar in het volledige systeem uitwerken en testen is menig uur gekropen, met inbegrip van nachtelijke sessies.

Was het moelijk om S&S in de begindagen aan de man te brengen? Dat gebeurde vooral via gaming conventies in de jaren 90, niet?
De conventies kwamen pas later, we hebben met de eerste druk zelf heel Vlaanderen rond gereden en verschillende boekhandels en speelgoedwinkels bezocht waar we afspraken maakten om de boeken in consignatie bij hen te mogen leggen. In die periode bestond er, bij mijn weten, ook nog geen enkele gespecialieerde winkel. Dus ja, dat was wel even zweten en zwoegen.

Toen de 2de editie eraan kwam, is de groep medewerkers plots groter geworden. Vond je dat toen een goede zaak, of had je liever zelf controle gehouden met een kleinere groep?
Ik heb er nooit een probleem mee gehad, hoe meer mensen hoe liever was het motto. Uiteindelijk was het voor mij meer een hobby-club waar je vooral veel tijd en liefde en ook wel een beetje geld in stak.

Wat zijn de dingen waar je het meest trots op bent ivm S&S?
De uitwerking van de achtergrond van de wereld van Dor. Het was mijn poging om mij te spiegelen aan J.R.R Tolkien. Ah, de jeugdige arrogantie en overmoed :-)

Wat waren de voornaamste invloeden voor de Wereld van Dor? Zijn er invloeden van belangrijke fantasy of science-fiction schrijvers?
Goh, Tolkien was ongetwijfeld een belangrijke invloed maar de inspiratie kwam van een hoop bronnen eigenlijk. Naast Tolkien, Vance en Moorcock, waren er ook nog  C.S Lewis, Ursula Le Guin, Tanith Lee, Fritz Leiber, Roger Zelazny. Maar evengoed avonturen films uit de jaren vijftig en zestig. En stripreeksen zoals Thorgal en Storm.

De wereld van Dor is absoluut geen realistische wereld. De bedoeling was om zoveel mogelijke verschillende 'theaters' op de kaart te zetten die zowel geschikt waren voor de meer epische scenario's, je weet wel, weidse vlakten, hoge bergen, donkere naaldbossen (In de Ban van de Ring -stuff) als de woestijnen voor de scenario's uit 'Duizend en één Nachten' tot en met de zeeën met talloze kleine en geheimzinnige eilanden voor de swash-buckling scenario's. En laten we ook de jungle niet vergeten. en de archetypische grote stad waar je ongeveer elk stadsscenario kon plaatsen. Zeg maar Discworld's Ank-Morpok, Elric's Yyrkoon of Middle Earth's Minas Tirith.

Wat de geschiedenis betreft; ik kreeg drie weken om het neer te schrijven. Tolkien deed er drie decennia over. Dus ja, er zitten hier en daar wat hiaten en onlogische zaken in :-). Maar ik ben er toch nog altijd tevreden over. Niet iedereen krijgt de kans om een wereld en zijn geschiedenis uit te schrijven.

Wat met de toverspreuken, die allemaal fantasierijke namen kregen?

Hoewel ik een credit kreeg voor de spreuken herinner ik mij toch vooral dat veel spreuken er kwamen na een gezamelijke brainstorm. Ik kan dan hoogstens het eindredacteurschap hierover claimen. 

Maar voor spreuken dienden toch ook grotendeels dezelfde bronnen als die voor Dor. Hoewel we hiervoor soms ook goed naar andere toenmalige spelsystemen gekeken hebben voor de basisspreuken die elke zichzelfrespecterende magier nodig had.

Zijn er dingen geweest die achteraf beter konden?
Misschien wel, maar ik denk dat ik nu spreek met de kennis van het verleden. Op dat moment waren we echt wel trots op het systeem, de regels, de wereld en de scenario's. En nu nog trouwens.

Schimmen & Schaduwen is zowat rond 1994 opghouden. Wat waren de redenen?
Tijd en beginnende professionele loopbanen denk ik. In de periode waren de meesten die meewerkten afgestudeerd en/of waren net begonnen met werken. We wisten toen al dat we met The Wise Tree nooit voldoende konden verdienen om full-time verder te gaan en er een degelijk inkomen uit te puren. Het is ook niet van de ene dag op de andere gestopt. Het gebeurde eerder geleidelijk.

Hoe kijk je er nu op terug? Tevreden? Gemiste kansen?
Ik ben vooral blij dat we het gedaan hebben. Gemiste kansen? Misschien wel. Maar daar heb ik geen spijt van. Het was een leuke tijd, een bijzondere tijd en ik kan nog altijd met enige trots zeggen dat ik deel uitmaakte van dat groepje dat iets had gemaakt waar toch vele mensen menig plezierig uur aan heeft besteed. Alleen dat al maakt het de moeite waard. En ik heb er toch enkele dingen uitgeleerd die ik later nuttig kon gebruiken.

Beoefen je nu nog gaming-achtige activiteiten?
Een oude vos verliest zijn streken niet. Role-playing games op PC blijven mijn voorkeur genieten. Occasioneel nog een echt klassiek board-game. Maar het is niet echt een onderdeel meer van een wekelijkse activiteit. 

Onze reeks praatjes met mensen die op een of andere manier betrokken waren bij Schimmen & Schaduwen groeit gestaag. Klik hieronder op het label 'Interview' om ze allemaal nog eens opnieuw te bekijken. Heb je zelf leuke verhalen of anekdotes te vertellen, laat het me weten!