Kaarten van Dor

Eerder reeds lieten we Kurt VB aan het woord over de stijl van de landkaarten en de evolutie die daarin zat gedurende de verschillende uitgaven van The Wise Tree. 

We laten Kurt opnieuw aan het woord, nu om de geografische evolutie van de wereld van Dor zelf te bespreken.

============

Wat opvalt is de evolutie die de Wereld van Dor doorgemaakt heeft. De allereerste kaart van Dor werd getekend (vermoedelijk door Dirk VDH of David VD) voor het Speel-Per-Post rollenspel Het Oog van de Draak. Het betreft eigenlijk een fragment van de landen in het oosten, rondom de Zee van Atumbar, en waarbij de bovenkant van de kaart eigenlijk het noordwesten is. Van het schiereiland Davilaat was toen nog geen sprake.

Dor, getekend voor Het Oog van de Draak.
Klik voor een grotere versie.

Nadien heb ik de kaart voor de eerste editie van het basisregelboek uitgebreid zodat ook de Zee van Dor en de landen in het westen omvat werden, en werd alles in noordelijke richting gedraaid. De bergen, bossen en rivieren kregen een andere vorm.

Dor, getekend voor de eerste editie van het basisregelboek.
Klik voor een grotere versie.

Op de definitieve kaart voor de tweede editie werd de kustlijn veel grimmiger. De Wereld van Dor lijkt hierdoor plots veel gevaarlijker. De geografische basiselementen van de eerste kaart werden wel bewaard. Zo kan je de bergketens en zelfs de vorm van rivieren in beide kaarten herkennen.

Dor, getekend voor de 2de editie van het basisregelboek.
Klik voor een grotere versie.

Een andere leuke vergelijkende studie krijgen we als we even inzoomen op de Zee van Atumbar. Hieronder zie je de evolutie tussen de schematische kaart uit “Het Oog van de Draak” (maar toen werd de binnenzee nog niet zo genoemd en lag de stad Atumbar veel zuidelijker), de kaart uit “Het Symbool van Crann” en tenslotte de detailkaarten van de tweede editie van het basisregelboek. Waar de eerste kaart slechts schematisch was, kreeg de kaart uit “Het Symbool van Crann” plots veel meer detail, die dan in de laatste kaart voor het basisregelboek weer wat verloren ging. Misschien waren in de Wereld van Dor enige jaren of zelfs eeuwen verstreken, want het Tanekwoud ten noordwesten is plots gerooid en alle steden hebben een andere naam (maar ze liggen nog wel op dezelfde plaats). Vermoedelijk moet ook de taal van Atumbar geëvolueerd zijn, want de havenstad “Kor” wordt nadien als “Bor” geschreven, en dit is naast de hoofdstad Atumbar zowat de enige stad wiens naam nog herkenbaar is. Voer dus voor etymologen. Zo zie je maar dat ook in de Wereld van Dor niets blijft stilstaan:-)

Vergelijking van de regio rond Atumbar in diverse uitgaves van The Wise Tree.
Klik voor grotere versie.

Het woord “Ahar” blijkt berg of bergtop te willen zeggen, want ik zie veel bergen die hiermee beginnen. Ik had indertijd wel een notablad waarop ik geografische aanduidingen in een van de talen van Dor bijhield, maar ik zie geen andere weerkerende namen, dus ik vermoed dat het bij “Ahar” gebleven is.

============

N.v.d.r.: Een andere, verdere evolutie van Dor is te zien op de kaart gebruikt voor de RISK-variant, ontwikkeld door de spelersgroep van Johan Beyens.

Risk-variant. Klik voor grotere versie.

Landkaarten in Schimmen & Schaduwen

In het interview met tekanaar Kurt VB (die onder andere zowat alle landkaarten voor zijn rekening nam), kwam ook ter sprake dat de landkaarten deels geinspireerd waren door de tekenstijl van Tolkien:
"Ik was altijd al geïntrigeerd door de kaarten uit The Lord of the Rings, en de manier waarop ik bergen, bossen of rivieren tekende is duidelijk door Tolkien geïnspireerd."
Dit noopte ons uiteraard tot verder onderzoek. Maar we laten nu verder Kurt aan het woord. Hij heeft een en ander mooi samengevat, en voorzien van uitvoerig vergelijkingsmateriaal. De kaarten kunnen aangeclickt worden om een grotere versie te bekijken.

Zoals ik bij mijn interview had verteld, had ik de typologie voor het tekenen van kaarten bij Tolkien gehaald. Zo gaat de lijndikte van de rivieren op Tolkiens kaarten van dun aan de bron tot dik aan de monding. In het voorbeeldje hieronder heb ik links een fragment uit Tolkiens kaarten gehaald, rechts uit mijn kaarten voor Schimmen & Schaduwen, waarin ik hetzelfde principe toepaste.

Vergelijking van rivieren bij Tolkien en Schimmen & Schaduwen.

De bossen bestonden uit een cirkel met een streepje onder. De kaart van Tolkien (links hieronder) is hierin wel nauwgezetter getekend, want de boomkruinen lijken in perspectief achter elkaar te staan. De bossen zien er ook ‘netter’ uit, alsof het mooie en veilige plaatsen zijn. Op mijn kaarten lopen de cirkels van de boomkruinen door elkaar, wat een meer chaotische en donkerdere indruk geeft. Misschien was het onbewust een referentie naar de dodelijke gevaren die in Schimmen & Schaduwen zaten:-). Het arbeidsintensief tekenen van al die cirkeltjes werd later vervangen door rasters omwille van de tekensnelheid en de striktere deadlines.

Vergelijking van getekende bossen bij Tolkien, en de overzichtskaart van Dor in BR2.

Let ook even op de manier waarop Tolkien de geografische namen mooi tussen of rond rivieren en bergen laat kronkelen, terwijl mijn kaarten een witte omranding rond de steeds rechte teksten heeft. Dat kwam omdat ik de namen op een sticker printte, deze uitsneed en dan op de kaarten plakte (mijn handschrift was helaas niet zo mooi om alles manueel te doen). Bovendien moest het ook vooruit gaan om alles tijdig bij de drukker te krijgen (en printen ging nu eenmaal sneller dan schoonschrift).

De meeste kaarten van Tolkien tonen de bergen als een rij achter elkaar liggende bergen (hieronder links), maar op de detailkaart van Gondor in de uitgave “In de Ban van de Ring – Trilogie” van Het Spectrum (1986) worden de bergen gesuggereerd door naast elkaar liggende lijntjes. Architecten gebruiken een gelijkaardige manier om taluds aan te geven op plannen. Bij hen wordt een langere lijn telkens gewisseld met een kortere, en gezien mijn latere opleiding als architect dus geen verrassing dat ik hier de mosterd haalde. De kaart voor “Het Symbool van Crann” is volgens dit principe getekend. Bij de latere kaarten werd de werkdruk te hoog en moest alles wat sneller gaan, waardoor de dubbele afwisselende lijnlengtes moesten wijken ten voordele van een hoger tekentempo. Hierdoor zien de latere kaarten er minder gedetailleerd uit dan die uit “Het Symbool van Crann”.

Vergelijking van getekende bergketens bij Tolkien en Schimmen & Schaduwen.

De kaart voor het avonturenboek “Het Symbool van Crann” situeert zich eigenlijk tussen de eerste editie van het basisregelboek en de tweede editie en is eigenlijk een buitenbeentje. Om een of andere reden moest dit toen op een zeskantig raster getekend worden, waarschijnlijk geïnspireerd door de toenmalige rollenspelen of wargames. Later werd dit raster verlaten en duidt alleen een kilometerschaal nog de grootte aan van de afstanden.

We bedanken Kurt ten zeerste  voor dit opzoekingswerk en het graven in zijn 25-jaar oude geheugen! Binnenkort volgt er nog een bijdrage over de evolutie van de wereldkaart van Dor.