ProtoManuscript revisited

Eerder maakten we melding van het Protomanuscript, een fanzine uit de jaren 80 waarin de eerste tekenen van Schimmen & Schaduwen terug te vinden zijn. Omdat er een boel materiaal nog niet op deze blog verschenen is, moeten we hier werk van maken ;-)

Maar misschien is het even nuttig om nog eens even naar de eerste pagina's te kijken. Vooral pagina 1 en pagina 3 leveren een interessante inkijk op hoe fanzines in de jaren 80 gemaakt werden.

Pagina 1 bevat de titelpagina. Wat me dadelijk opviel is de tekening, die geleend is van de inhoudstafel van de eerste editie van Warhammer uit 1983. In deze tijden van online content pluk je dergelijke tekeningen natuurlijk makkelijk van het net, maar toendertijd moest je je behlpen met letterlijk knip- en plakwerk, op basis van (gecopieerde) tekeningen uit materiaal dat je toevallig had liggen. We kunnen dus concluderen dat de spelersgroep die Schimmen &Schaduwen mee vorm gaf, ook reeds toegang had tot miniature wargames zoals Warhammer.

Pagina 1 van het Protomanuscript.

Inhoudstafel van Warhammer, 1st edition, 1983

Pagina 3 bevat een tekening, die de meesten onmiddelijk zullen herkennen als werk van Ian Miller. Het is een beetje moeilijk te achterhalen waaruit deze tekening precies gecopieerd werd, omdat het werk van Ian Miller in vele (gaming) tijdschriften in de jaren 80 (her)gebruikt werd (bvb. White Dwarf), maar deze tekening is ook terug te vinden in de Tolkien Bestiary van David Day, waarvan de eerste uitgave uit 1979 stamt. Ik denk echter dat de tekening niet uit dit boek komt, omdat er in dat boek vele andere leukere tekeningen te vinden zijn, maar dus vermoedelijk uit een andere magazine opnieuw geknipt en geplakt is. Het feit dat het ook niet de volledige tekening, maar slechts een deeltje ervan, bevestigt dit vermoeden.

Pagina 3 van het Protomanuscript.

A Tolkien Bestiary, David Day

Artefacten uit lang vervlogen campagnes

Tijdens de golden days gedurende dewelke Schimmen & Schaduwen tot ontwikkeling kwam, werden er natuurlijk ook vele campagnes gespeeld van andere rollenspelsystemen. Eén van de favorieten daarbijw as ongetwijfeld Warhammer Fantasy Roleplay (WFRP). Dat is trouwens niet zo verwonderlijk. WFRP heeft een vrij Europese insteek op het fantasy-thema (in tegenstelling tot D&D dat een, naar mijn aanvoelen, té Amerikaanse versie van fantasy brengt), en WFRP heeft bvb. via de beroepen een zeer duidelijk invloed op de ontwikkeling van Schimmen & Schaduwen gehad.

Zelf heb ik 2 grote campagnes voor WFRP gemeesterd. Uiteraard de béste fantasy-campagne ever, The Enemy Within. Maar ook de minder bekende Doomstones campgne.

In The Enemy Within campaign maakte ik veelvuldig gebruik van props. Het belangrijkste item in de campagne komt naar voor in het laatste deel, waarin de PCs op zoek moeten gaan naar de legendarische hamer van Sigmar. Om dat object toch enige glans te geven, had ik destijds een houten hamer gekocht in de BRICO en beschilderd. Onlangs, bij het inrichten van mijn wargaming room, kwam de hamer terug boven en gaf ik hem een plaatsje in de boekenkast waar mijn treasured rokeplaying boeken te vinden zijn (na vele jaren heb ik enkel nog de boeken en supplementen behouden die er voor mij écht toe doen).

Een tweede reeks props die ik terugvond waren de fameuze crystals (fire, water, earth, wind) van de Doomstones campagne. Deze campagne bestond uit 4 delen, en in elk van de 4 boeken waren enkele pagina's voorzien om de crystals effectief uit te knippen en zelf in elkaar te plakken. Ik heb ze altijd bijgehouden, maar ben al lang vergeten wat je er effectief in-game mee kon doen. Het enige wat ik me herinner is dat je er elementals mee kon summonnen.

Old School Warhammer

Dat er een "old-school" revival van verschillende gaming genres is ondertussen wel algemeen bekend. Zo is er de OSR-movement voor roleplaying (dat zich voornamelijk focust op (A)D&D zoals het gespeeld werd in de jaren 70 en 80) en old-school miniature wargaming (dat zich toelegt op regelsets en visuele weergave uit de jaren 60 en 70).

Een leuk vondst is de voglende blog: Realm of Chaos 80s, die zich toespitst op wat ondertussen Oldhammer is gaan heten - Warhammer games zoals ze gespeeld werden in de jaren 80.

Ik vermeld deze blog hier omdat de games van Games Workshop ook vrij populair waren in het team dat Schimmen & Schaduwen ontwikkelde in dezelfde periode, en er hier en daar dus wel invloeden te herkennen zijn.

Cover van de legendarische "Slaves to Darkness" uitbreiding voor Warhammer Fantasy Battles, 3rd edition.

Nog een zoekertje uit de oude doos ...

In studentenblad VETO, op 30 november 1987, verscheen volgend zoekertje:

Inderdaad, een zoekertje dat ik zelf geplaatst had, in de hoop om met andere rollenspelers in contact te komen. Natuurlijk nog geen emails, enkel een oud klassiek adres en een telefoonnummer.

We hebben het hier over 1987, slechts 2 jaar nadat Oog Des Meesters als eerste Nederlandstalige commercieel beschikbare rollenspel op de markt kwam. Daarvoor waren rollenspelen weliswaar bekend, maar zeker niet op grote schaal. Het was een sterke niche-hobby, die vaak samenviel met bvb. miniature wargaming en board wargames. Zelf was mijn eerste aanraking met rollenspel er pas gekomen in 1984, toen ik in de toenmalige Tin Soldier (een van de weinige gaming-winkels in Belgie op dat moment), Warhammer 1ste edition had aangeschaft, waarbij regels aanwezig waren voor rollenspelen.

Maar terug naar het zoekertje. Ik herinner me dat ik er een enkele reactie op had gekregen, van ene David B., die in het bezit bleek te zijn van redelijk wat rollenspelmateriaal, meer bepaald AD&D. Prompt werden alle regelboeken gecopieerd, maar die copies zijn in een volgende verhuis ongetwijfeld gesneuveld. Naderhand is David B. trouwens ook nog een fervent S&S speler geworden.